به وب سایت انجمن زنان مدیر کارآفرین خوش آمدید

روز تشکل ها و مشارکت های اجتماعی مبارک باد

 

22 مردادماه به درخواست سازمان های مردم نهاد شرکت کننده در همایش مشترک دولت و تشکل‌های اجتماعی و با پیشنهاد وزارت کشور و تصویب شورای عالی انقلاب فرهنگی به عنوان روز ملی تشکل ها و مشارکت های اجتماعی نام گرفت. و هر ساله در این روز به منظور پاس داشت فعالیت های داوطلبانه و انسان دوستانه ی تشکل های مردمی برنامه هایی تدارک دیده می شود.

در نقش موثری که نهادها و تشکل های مردمی در جامعه امروز ایفا می کنند تردیدی نیست. هرچند مصائب جامعه بشری و به تبع آن ایران ما، روز به روز بیشتر می شود و بیش و پیش از عوامل طبیعی، شاهد بلایای انسانی هستیم و تبعات این مصائب و بلایا بسیار فراتر از آن است که مشارکت های اجتماعی و فعالیت های داوطلبانه شهروندان چاره ساز باشد اما درعین حال امروزه دولت ها بدون بهره گیری از کمک های نهادهای مدنی قادر به حل مشکلات کشورهایشان نیستند.

در کشور ما که بحث جامعه مدنی و لوازم آن از جمله نهادهای مدنی سابقه ای اندک (بیش از دو دهه) دارد. علیرغم تلاش هایی که کنشگران اجتماعی عضو تشکل ها برای رفع مشکلات جامعه در حوزه های مختلف فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی داشته و دارند، متأسفانه اعتماد لازم نسبت به فعالیت های آنان وجود ندارد و تنها زمانی که بحرانی به وجود می آید، ضرورت به رسمیت شناختن و اتکا به این تشکل ها مطرح می شود و آن هم به فاصله ای اندک به دست فراموشی سپرده می شود. البته دیگر این بی اعتمادی متقابل است و گفته ها و وعده های دولتی هم برای تشکل ها قابل باور نیست.

نگارنده این سطور که تجربه عضویت در هیئت موسس چند نهاد مدنی از جمله انجمن زنان پژوهشگر تاریخ، انجمن زنان مدیرکارآفرین، انجمن ملی زنان کارآفرین و موسسه اجتماعی فرهنگی یاس را دارد، طی بیش از 20 سال فعالیت مدنی اذعان می دارد؛

-نفس تشکیل یک سازمان مردم نهاد و تشکل غیردولتی موجب افزایش و تقویت سرمایه اجتماعی در کشور است.

-فعالیت در سازمان های مردم نهاد به یادگیری و افزایش کار تیمی که منجر به هم افزایی شده قطعا دستاوردی دوچندان مفیدتر از کار انفرادی دارد، کمک می کند.

-حضور و فعالیت در یک نهاد مدنی به ویژه برای زنان تمرین مشارکت اجتماعی و موجب نزدیک شدن به موقعیت شهروندی است.

-اجتماعی شدن جوانان و زنان در تشکل ها و سازمان های مردم نهاد هم چنین موجب وسعت دید و افزایش بینش آنان شده موقعیت های اجتماعی بهتری برایشان به وجود می آورد

-حضور فعال در نهادهای مدنی به دلیل اشراف بر موضوعات تخصصی و افزایش اطلاعات و آگاهی ها علاوه بر کمک به رفع مشکلات اجتماعی، موجب افزایش روحیه پرسشگری در فعالان و کنشگران اجتماعی است

-به طور طبیعی افزایش پرسشگری توسط شهروندان، دولت را که خود را در معرض نگاه و ارزیابی و داوری مردم می بیند، پاسخگو خواهد کرد.

و در عین حال براساس همان تجارب مدنی اعتراف می کنم که برخی تشکل های مردمی هم در درون خود مشکلاتی دارند که اگر نسبت به رفع آن ها اهتمام نورزند نه تنها موفق به تحقق اهداف اجتماعی، فرهنگی، توسعه محور، حقوق بشری و انسان دوستانه نهاد متبوع خود نخواهند شد بلکه امکان انحراف از مسیر و افتادن در باتلاق بی اخلاقی ها و فساد رایج که بخش بزرگی از دولت و بخش خصوصی به آن آلوده شده اند، هیچ بعید نیست. بنابر این شخصا برخلاف نظریه ای که برای موسسین پس از تأسیس نهاد مدنی شأن و اعتباری قائل نیست، ارزیابی دقیق عملکرد و صیانت و حراست از اهداف و آرمان های این نهادها را وظیفه اعضای موسس می دانم هرچند که بازرس و یکایک اعضا نقش نظارتی خود را ایفا می کنند.

در پایان امید دارم دولت برای افزایش مشارکت های مردمی که نیاز امروز و همیشه کشور است، در تعامل با تشکل ها و نهادهای مدنی تسهیلگری لازم را داشته باشد و با حذف قوانین زاید، قوانین موجود از جمله اعطای مجوز به تشکل ها در کمترین زمان ممکن، اعمال نظارت حداقلی، خودداری از مداخله در امور داخلی آن ها، شفاف سازی لازم در نحوه تخصیص اعتبارات و امکانات و ایجاد و اعطای تسهیلات لازم برای پیشبرد اهداف عام المنفعه این تشکل ها اقدام کند.

هم چنین امیدوارم تشکل ها نیز هم و غم خود را مصروف تحقق اهداف عام المنفعه خویش نموده ضمن جلب اعتماد عمومی و جلب مشارکت کلیه اعضا و استفاده از همه ظرفیت های تشکل متبوع، در زمینه گردش مالی و عملکرد خود شفاف سازی کنند و نیز از تجربه های مشابه بهره برده و متقابلا تجارب خود را در اختیار دیگران قرار دهند که آزموده را دوباره آزمودن خطاست.

 

اما نباید از بازیگر دیگر این میدان غافل ماند؛ رسانه، که باید فرهنگ سازی لازم را برای معرفی نقش تأثیرگذار تشکل های مردمی به جامعه داشته باشد. و این وظیفه ی معطل مانده ای است که به ویژه رسانه ملی نسبت به آن غفلت دارد و نهادهای مردمی را به مثابه موسسات تجاری ارزیابی کرده به جای ترویج فرهنگ کار مدنی، فعالیت داوطبانه و مشارکت اجتماعی، به زعم خود از تبلیغ برای این نهادها و تشکل ها در برنامه هایش خودداری می کند.

خوشبختانه در غیبت رسانه ملی در این مقام، مطبوعات و رسانه های مجازی نسبت به این مهم توجه لازم را دارند که البته باید این فرهنگ سازی و الگوسازی دارای جهت گیری درست با مشورت گرفتن از متخصصین امر و صاحبان تجربه باشد.

نویسنده : فخرالسادات محتشمی پور عضو‌موسس انجمن زنان مدیرکارآفرین و انجمن ملی زنان کارآفرین